د ماشومانو د اصلاح او روزنې مرکزونو عمومی ریاست - دعدلیی وزارت - دافغانستان اسلامی جمهوریت

د ماشومانو د اصلاح او روزنې مرکزونو عمومی ریاست

دماشومانو د اصلاح او روزنې مرکزونوعمومی ریاست دعدلیې وزارت یوه څانگه ده چی له قانون څخه دسرغړوونکو ماشومانو اصلاح اوبیا روزلو دنده په غاړه لری .

تاریخی بنسټ ( تاریخچه ) :

دماشومانو د اصلاح او روزنې مرکز ریاست چی مخکی د دارالتادئب په نامه یادیده په 1346 لمریزکال کښی د دوهم واحد په څیر دعدلیې وزارت په چوکاټ کښی جوړ او په فعالیت یی پیل وکړ. په 1361 لمریزکال کښی دکورنیوچارو وزارت اړوند وگرځیده اوپه 1369 لمریزکال کښی بیرته دعدلیی وزارت په چوکاټ کښی راغلو .  چی د انتقالی حکومت په دوره کښی د دغه ریاست نوم بدلون وموند او دانتقالی دولت جمهوررئیس دفرمان پر بنسټ دارالتائب د ماشومانو د اصلاح  او روزنې دمرکز په نوم ونومول شو .

دماشومانو د اصلاح او روزنې مرکزونو تعریف :  

دماشومانو د اصلاح او روزنې  مرکزونه د آزادۍ دسلبولو محلونه دې چه مظنون،تورن او محکوم ماشومان چې عمرونه یی له دیارلس کالونه تراتلس کالو پوری چی دکشفی، تحقیقی اود محکمو د ارگانونوڅخه دغه مرکزونوته پیژندل کیږی په هغه کښی ترښوونی او روزنی لاندې نیول کیږی .

دماشومانو د اصلاح او روزنې مرکزونو موخی :

  • د دینی ارزښتونو او بشری حقوقو د موازینو  په پام کی نیولوسره د مظنون،تورن  او یا په حجزدمحکوم ماشوم دحقوقو تامینول
  • د مظنون،تورن اویا په حجزدمحکوم ښه او داډ منه ساتنه .
  • ټولنی دسالمووگړوپه توگه،دهغوی دبیرته ستنیدولپاره دمظنون،تورن اویا په حجزدمحکوم ماشوم ښوونه او روزنه .
  • دڅارنوالۍ او دماشومانو د اختصاصی محکمو دقرارونو او فیصلو تطبیقول .
  • په حجز محکومو ماشومانو د بیا روزنې په کارکښی دماشومانوداصلاح او روزنې مرکزونو د کارکوونکو درکاری ظرفیت لوړول .

د ماشومانو د اصلاح او روزنې د مرکزونو برخې :

د ماشومانو د اصلاح او روزنې مرکزونه د دوو برخو لرونکی دی :

  1. پرانستی برخه : هغه ځای دی چی له قانون څخه سرغړوونکی ماشومان د ورځی لخوا هلته ساتل کیږی  او تربیاښوونی او روزنې لاندې نیول کیږی اود شپې لخوا دهغوی دهری ورځی د حضارپه اړه دلیکلی ضمانت پربنسټ دهغوی اولیاوو یاقانونی ممثل ته سپارل کیږی .
  2. تړلې برخه : هغه ځای دی چی له قانون څخه سرغړوونکی ماشومان شپه او ورځ  دبیا ښوونې او روزنې په غرض هلته ساتل کیږی .

دماشومانو د اصلاح او روزنی مرکزونو د پرانستی او تړلی برخو دماشومانو ساتنه  د مربوطه  څارنوالیو او محکمو د قرارونو په اساس صورت نیسی .  د ماشومانو حجز دماشومانو پرانستی اویا تړلی برخی ته  یوازی  د اړونده محاکمو د تصامیمو په اساس صورت  نیسی .

دماشومانو داصلاح او روزنې دمرکزونو مسؤلین کولی شی ، دماشومانو داصلاح او روزنې دمرکزونو په تړلی برخه کښی د ترحجزلاندې ماشومانو په تگلاره اوسلوک کښی د کتنی وړ مثبتوبدلونونو په صورت کښی ، هغوی د اړوندې محکمې له استیذان وروسته ، پرانستې برخی ته ولیږدوی .

د اصلاح د مرکزونو د ادارو دندې او واکونه :

  • د مظنون،تورن اوپه حجزدمحکمو ماشومانو ساتنه .
  • د اصلاح دمرکزونو په دننه کښی دجرم له پیسیدوڅخه دمخنیوی او دانضباط اونظم دتامینولولپاره د لازمو تدبیرونونیول .
  • د مظنونو،تورنو اوپه حجزدمحکوموماشومانو لپاره داستوگنی دښوشرایطوتامینول .
  • د کورنیوچارووزارت په همکاری داصلاح دمرکزونودادارو دامنیت تامینول .
  • د کورنیوچارووزارت په همکاری محکموته،څارنوالیواونورو اړوندو اداروته د مظنونو، تورنو اوپه حجزدمحکومو ماشومانو لیږدول .
  • د کورنیوچارو وزارت په همکاری له مرکزڅخه ولایتونوته اودهغو بالعکس دمظنونو،تورنو اوپه حجز محکومو ماشومانو لیږدول .
  • د کورنیوچارووزارت دپیسوپرضدپولیسوپه همکاری،داصلاح په مرکزکښی داورلگیدوله پیسیدوڅخه دمخنیوی لپاره د لازموتدبیرونونیول .
  • د مظنونو، تورنو اوپه حجزدمحکومو ماشومانو په اړه ، د اړوندې څارنوالۍ اومحکمود قرارونو او فیصلو تعمیل او تطبیقول .
  • د مظنونو، تورنو اوپه حجزدمحکومو ماشومانو د زده کړې دسطح د لوړولو لپاره د تدبیرونو نیول .
  • د روزنیزو، حرفوی ، زده کړی او سواد زده کړې برنامو تنظیمول .
  • د مظنونو، تورنو او یا په حجزدمحکومو ماشومانو د عرایضو اوشکایتونو اخیستل اواړوندو مراجعوته دهغوی استول .
  • د کورنۍ دغړو اوخپلوانو سره دمظنونو، تورنو یا په حجز دمحکومو ماشومانو، دلیدنې کتنې او اړیکو تنظیمول .
  • د اصلاح د مرکزونو دبرخو دچارو دښه کیدو په اړه وړاندیزونه اواصلاحی نظریو وړاندې کول .
  • د اړوندو اجراآتو په اړه لوړپوړو مقامونوته رپوټ وړاندې کول .
  • د نوروهغو دندو سرته رسول چی دماشومانو د اصلاح او روزنې د مرکزونو دعالی شوری لخوا، هغوی ته سپارل کیږی .

دماشومانو د اصلاح او روزنې د مرکزونوعالی شوری :

د مظنونو،تورنو اوترحجزلاندې ماشومانودحقوقو دتآمینیدو، دماشومانوسرغړونوته د رسیدگی، دقانون داغیرمن تطبیق اود ماشومانو د اصلاح او روزنې د مرکزونو د فعالیتونو د پلټنی او ښه کولو اوپدې برخه کښی د لازمو تصمیمونو د نیولوپه منظور، د ماشومانو د اصلاح او روزنې د مرکزونو عالی شوری په لاندی ترکیب سره جوړیږی :

  1. دعدلیی وزیر د رئیس په توگه .
  2. دستری محکمی استازی دغړی په توگه .
  3. د لویی څارنوالی مرستیال دغړی په توگه  .
  4. دکورنیوچارووزارت معین دغړی په توگه .
  5. دپوهنې وزارت معین دغړی په توگه .
  6. دعامی روغتیاوزارت معین دغړی په توگه .
  7. د ښځو د چارو وزارت معین د غړی په توگه .
  8. د ارشاد،حج او اوقافووزارت معین دغړی په توگه .
  9. داطلاعاتو او فرهنگ وزارت معین دغړی په توگه .
  10. دافغانستان دبشردحقوقو دخپلواک کمیسیون استازی دغړی په توگه .
  11. د کاراوتولیزوچارو، شهیدانواومعلولینووزارت معین دغړی په توگه .
  12. دعدلیی وزیرپه ټاکنه دمدنی تولنی استازی دغړی په توگه . اوس مهال د مدافع وکیلانو مستقل انجمن دمدنی تولنی استازی په عوض د دغی شوراغړیتوب لری
  13. د ماشومانو د اصلاح  او روزنې د مرکزونوعمومی رئیس د غړی او منشی په توگه  .

دکورنیو او بهرنیو موسسو هغه استازی چی د ماشومانو داصلاح او روزنی په اړه کارکوی  د بلنی په صورت کی کولی شی د ماشومانو داصلاح او روزنی د مرکزونو د عالی شوری په غونډه کی د ناظرپه توگه گډون وکړی .

دماشومانو د اصلاح او روزنی د مرکزونو عالی شوری کولی شی د ولایتونوپه سطح  د ماشومانو داصلاح او روزنی د مرکزونو د فعالیت د هم غږی کولو په منظورفرعی کمیټی را منځته کړی .

دماشومانو د اصلاح او روزنی د مرکزونو عالی شوری کولی شی پدی قانون کی د لازمو تعدیلونو وړاندیزوکړی . همدارنگه  دغه شوری صلاحیت لری د دی قانون دحکمونو د ښه تطبیق په منظور ، مقرره  وړاندیز او لایحی  او کړنلاری وضع  او تصویب کری

دماشومانوداصلاح اوروزنې دمرکزونودعالی شوری عادی غونډې په هرو دریو میاشتوکی یوځل جوړیږی اوفوق العاده غونډې د رئیس دتصمیم پربنسټ یادهغې دغړو د یوه ثلث په وړاندیزجوړیدی شی .

دعدلیې وزارت اواړوندو ادارو ترمنځ دهمکاری تړونونه :

  • د عدلیې وزارت اوپوهنې محترم وزارت ترمنځ دهمکاری تړون دتدریسی ښوونکو، سوادآموزی ښوونکو او سپورتی استاذان را معرفی کولو په هکله همدارنگه د کتاب ، درسی ټوکو، درسی اړتیاووټوکو، دسپورتی لوازم چمتوکول د ماشومانو د اصلاح او روزنې مرکزونوته .
  • د عدلیې وزارت او اطلاعاتواوفرهنگ وزارت سره دهمکاری تړون  په وخت پوری برابر او غیروخت برابرخبرندویه ټوکو دماشومانوداصلاح او روزنې مرکزونو دکتابتونونو د لاپراختیاپه هکله .
  • دعدلیې وزارت اودعامې روغتیا وزارت ترمنځ دهمکاری تړون په هکله دمعالجی ډاکترانو، نرسانو او نوروطبی پرسونل دلیږلو او طبی خدمتونو او د حجزلاندې ماشومانوته داصلاح او روزنې مرکزونوکښی د تداوی وسایل او امکاناتوبرابرول او همدارنگه دضرورت په وخت کښی دهغوی بستری کول په اړوندو روغتونونوکښی .
  • دعدلیې وزارت اوکاراوتولنیزوچارو، شهیدانواومعلولینو وزارت ترمنځ دهمکاری تړون د تولنیزخدمتونوکارکوونکو، دحرفوی زده کړوامکانات د ماشومانو د اصلاح او روزنې مرکزونوته برابرول او همدارنگه هغوماشومانوته چه د روزنې مرکزونوڅخه خوشی کیږی د کارموندنو زمینه برابرولو په هکله .
  • د عدلیې وزارت اود ارشاد،حج اواوقافو وزارت ترمنځ تړون د دینی علماؤو او مبلغینو را لیږل او د دینی کتابونه او نورواسلامی خپرندویه ټوکو برابرول د ماشومانو د اصلاح او روزنې مرکزونوته .
  • د نه اړخیزهمکاری تړون (دعدلیی وزارت ،ستری محکمی ، لویی څارنوالی، کورنیوچارووزارت، کاراوتولنیزوچارووزارت ، دپوهنی وزارت ، دښځوچارووزارت ، دعامی روغتیاوزارت اوملی امنیت لوی ریاست ) سره د گډو هلوځلو دماشومانو اوتنگیوځوانانو دعدالت دسیستم جوړول او دهغوی د قضایاؤو را شریکول .
  • د عدلیی وزارت او دCIC  موسسی ( له خطرسره مخامخ ماشومان ) ترمنځ دهمکاری تړون  د نه ارخیزه تړون ته  د رسیدلو او لاسرسی موخو په هکله  همدارنگه د ماشومانو د اصلاحی مرکزونو د پروژوتطبیق او د تولنیزوخدمتونو د ښوونی پروژی .
  • د عدلیی وزارت او دافغنانستان دښځو د مدیکا حمایوی موسسی ترمنځ دهمکاری تړون  د وړیا خدمتونو وړاندی کولوپه هکله همدارنگه حقوقی، روانی،  تولنیز او ښوونیزی مرستی او د تاوتریخوالی د لمنحه وړلو دپوهاوی کچی لوړول د ټولنی لپاره .
  • د عدلیی وزارت او دTDH  موسسی ترمنځ تړون په افغانستان کی د متخلفوماشومانو او د هغوی له کورنی سره د خدمتونو وړاندی کولوپه هکله او له خطرسره مخامخ ماشومان اودهغوی  رودی کیدل مخدره ټوکوته اوهغه ماشومان چی له خپلوحقوقوڅخه بر برخی دی او ښوونی او روزنی ته لاسرسی نلری همدارنگه د تولنیزمصؤن پروگرامونه د بیوزلواوآسیب پذیروماشومانولپاره او د ټولنی د پوهاوی کچی لوړول د ماشومانو دحقوقواوښوونیزوپروگرامونو لپاره .
  • د عدلیی وزارت او د امریکادمتحده ایالاتودسفارت INL/CSSP ترمنځ دهمکاری تړون دماشومانو داصلاح او روزنې مرکزونو د خدمتونو وړاندی کولوپه هکله د ( امن ، د اصلاحی مرکزونوبشردوستانه ساتنه ، د مشورو او لارښوونو ورکول او لازم حمایتونه د CSSP د دفترله له لاری مرکزونوته .
  • دعدلیی وزارت او دمریکا د متحده ایالاتوسفارت د INL/JSSP دموسسی ترمنځ دهمکاری تړون  دافغانستان دعدلی سکتوردحمایت په هکله ، همدارنگه دماشومانو د اصلاح او روزنې مرکزونوته دحقوقی خدمتونو وړاندی کول همداراز د ورکشاپونو، تریننگونواو کنفرانسونو جوړول او دکارمندانو د کاری ظرفیتونو د لوړلو لپاره لازم  موادو برابرول د JSSP دموسسی له لاری دماشومانو د اصلاح او روزنې مرکزونوته .
  • د JSSP  موسسی سره تړون دقضایی دوسیو د ثبتولو په برخه کی د دیتابیس (CMS) پرانستل په هکله .

دماشومانو د اصلاح او روزنې په مرکزونوکښی دخدمتونو وړاندې کول :

دماشومانوداصلاح او روزنې دمرکزونو مسؤلین دماشومانو دښه معیشتی وضعیت په خاطرمظنون، تورن او په حجزمحکوم ماشومان د ټولو اړونده دولتی ادارو او ملی او بین المللی موسسوخدمتونه اوهمکاری په لاندی ډول وړاندی کوی .

  • د مظنونو ، تورنو او په حجز محکومو ماشومانو سانته  .
  • دماشومانو د اصلاح او روزنی په مرکزونوکی مظنونو ، تورنو او په حجز محکومو ماشومانوته داعاشی برابرول  .
  • د ژوند د روغتیایی چاپیریال  دمناسب شرایط سره سم  د بسترو ، کټونو او خونو برابرول  .
  • د مظنونو ، تورنو او په حجز محکومو ماشومانو ته دښوونی او روزنې پروگرامونو وړاندې کول  .
  • د حرفوی پروگرامونو وړاندی کول نوموړلو ماشومانوته په اصلاحی مرکزونو کی  .
  • دسپورتی تمرینونو داجرا کولو برابرول   .
  • د دینی مناسکو ادا او مذهبی کتابونو برابرول   .
  • د کتابتون جوړول دماشومانو د پوهی د لوړوالی په هکله  د ماشومانو د سویی سره سم  .
  • جسمی او ورانی مریضانوته د روغتیایی خدمتونو او تداوی وړاندی کول  .
  • د قانون د احکامو سره سم دقانونی ممثل او اولیاوو سره د لیدلواو کتلو د پروگرامونو تنظیمول .
  • دماشومانود لیک اخیستل او استول  .
  • د ماشومانو کلنی او ضروری  رخصتیو د وړندیزونو تنظیمول  .
  • دماشومانو د اصلاح او روزنی په مرکزونوکی د مدنی ټولنی دفعالیتو تنظیمول .

 

دمجازاتو دعفو اوتخفیف د فرامینو تطبیق :

دافغانستان د اساسی قانون د (64) مادی په بنسټ  د افغانستان د اسلامی جمهوریت  جمهور رئیس صلاحیت لری چی د قانون د احکاموسره سم  د محجوزینو او محبوسینو د عفو او تخفیف  فرامین صادر کړی .  په 1393 کال کښی د فرامینو د تطبیق له امله ټول ( 386) ماشومان چی د هغی له جملی څخه ( 270 ) نارینه ماشومان او( 116) ښځینه ماشومان له حجز څخه خوشی شوی او ټول ( 238 ) ماشومان چی د هغی له جملی څخه ( 215 ) نارینه ماشومان او( 23 ) ښځینه ماشومانوته تخفیف وړکول شوی دی .

 

د ماشومانو داصلاح او روزنی  مرکزونو او د محجوزینو شمیر :

اوس مهال دهیواد په (34) ولایتونوکښی  دماشومانو د اصلاح او روزنی  مرکزونه  فعالیت لری  چی د سږ کال د وری په میاشت کی د (886) په شاوخواه کښی  مظنون ، تورن اوپه حجز محکوم ماشومان په مرکزونوکی تر ښوونی او روزنی لاندی نیول شوی دی . چی له هغه جملی څخه  لس سلنی  ښځینه  ماشومان تشکیل وی  چی دغه  رقم  همیشه یو شانته ندی  بلکی د تغییر په حالت کی دی .