دتقنین دعمومي ریاست لنډه پیژندنه - دعدلیی وزارت - دافغانستان اسلامی جمهوریت

دتقنین دعمومي ریاست لنډه پیژندنه

دقانون جوړونې دچارو او د علمي اوحقوقي تحقیقاتو د انستیتیوت عمومي ریاست دعدلیې وزارت له ریاستونونه د یو ریاست په عنوان لاندې دندې په غاړه لري :

داساسي قانون له مخې دهغو قوانینو د طرح تسوید او تدقیق چې وضع کول یې لازمي وي.

د هغو قوانینو د طرح تسویداوتدقیق چې وضع کول یې دافغانستان داسلامي جمهوریت له موخواوخط مشې مطابق ضروري وي.

دهغو قوانینو د طرح تدقیق چې د وزارتونو اونورو دولتي ادارو له خواپه خاصه ساحه کې تسویدېږي.

دهغو مقرراتو د طرح تسوید او تدقیق چې دقوانینو پر بنسټ وضع کېږي .

د دولتي ادارو او مؤسساتو د اساسنامو د طرح تسوید او تدقیق.

دبین المللي میثاقونو،موافقه لیکونواوقراردادونوله په پام کې نیولوسره دقوانینودتعدیل دوړاندیزترتیب اوبرابرول چې دافغانستان اسلامي جمهوریت له هغوسره یوځای شوی اودتقنینی اسنادو د نوې طرح نوښت په هغو کې شامل وي.

دافغانستان داسلامي جمهوریت دعلاقې وړبین المللي تړونونو او موافقه لیکونو د طرح تدقیقول.

دافغانستان داسلامي جمهوریت دموافقه لیکونو د طرح تدقیقول.

ددوستو هېوادونو سره دافغانستان داسلامي جمهوریت د موافقه لیکونو د طرح تدقیقول.

دوزارت مقام ته دافغانستان داسلامي جمهوریت له قوانینوسره دبین المللي میثاقونو،کنوانسیونونو،موافقه لیکونو او د بهرنۍ سوداګرۍ دقراردادونو د مطابقت په اړه دنظر وړاندې کول.

په رسمي ژبوسره دهېواد د عمده قوانینو تشریح کول.

دقانون جوړونې په چاروکې دنورو هېوادونو له تجربونه دګټې اخیستنې لپاره دهېوادپه رسمي ژبو د بهرني قوانینو ژباړه.

دقانون پوهنې دخپراوي او د هېواد دحقوقي نظام دبشپړیدو لپاره اغیزمن ،ګټورو کتابونو علمي مآخذ،رسالې،د کتابونو ژباړه،تالیف او خپرول.

دنورو موضوعګانو په هکله دافغانستان د اسلامي جمهوریت مقام، وزیرانو شوري او نورو دولتي اداروته دحقوقي مشورتي نظرونو وړاندې کول.

وزارتونو او دولتي ادارو ته دهغوی دغوښتنې له امله دقانوني مشورو وړاندې کول.

دغوښتنې پربنسټ په ملي شوري اوپه هغو پورې اړوندوکمېسیونونو کې ګډون کول.

داریاست دلاندې دیپارتمنتونو لرونکی دی:

دمدني قوانینودیپارتمنت.

دجزایي قوانینودیپارتمنت.

دبین المللي اودبشردحقوقو د قوانینو دیپارتمنت.

دکار د ادارې د قوانینو دیپارتمنت.

د مالي اواقتصادي قوانینو دیپارتمنت.

سوداګریز او خصوصي سکتور د قوانینو دیپارتمنت.

تعلیمي،فرهنګي او روغتیایي قوانینو دیپارتمنت.

دقوانینو د تسوید کمیټه.

 

تاریخچه:

دافغانستان معاصرقانون جوړونه دامیرشېرعلي خان دپادشاهۍ دوه یمې دورې ته ورګرځي،هغه دنولسمې پېړی په نیمایي کې ددولت ددولس کسیزې شوري په جوړولوسره چې په ټولوچاروکې یې دتصمیم نیولوواک درلودل اوغړي به یې دشاه له لورې په انتصابي ډول ټاکل کېدل ،په دې دوره کې دقانون جوړونې بنسټ کېښود.په دې دوره کې عسکري قانون لیک،دبودجې قانون اودځمکودمالیاتودتنظیم په برخه کې هم ځینې قوانین وضع شول.

دامیرعبدالرحمن خان په عهدکې حاکم دستورالعمل ،اساس القضات ،ددین احتساب اوشهاب الحساب دګل محمدپه اهتمام اوحکومتي کتابچه دمولوي احمدجان الکوزی په واسطه تنظیم شوچې په ۶۳ قاعدومشتمل وواودتطبیق لپاره دټولوولایتونوحاکمانوته واستول شول.

دامیرحبیب الله خان دحکومت په وخت کې دشوري اودمحفل میزان التحقیقات په نامه مجلسونه جوړېدل چې پدې مجلسونوکې سراج الاحکام اوسراج الارکان تدوین شول.په همدې دوره کې دډاک خانې نظامنامې، له بهرنیو هېوادونوڅخه دمالونودپېرودنې دمعارف انجمن،تذکره اوپرعایداتوباندې مالیات تدوین اوپه سراج الاخبارکې خپاره شول.

دامیرامان الله خان په وخت کې دهېواددخپلواکۍ نه وروسته دقانون حکومت ترعنوان لاندې دولتي شوري جوړه شوه چې داشوري دهېواد دخبرواترو،دعمومي مصلحتونواودتصمیم نیونې مرجع وه.په دې دوره کې دځینوترکي متخصصینوپه مرسته ددولتي چارودتنظیم (۷۷) نظامنامې له جملې څخه یې دعدلي چارومسایل ، داقتصاداداره،ساېت ، سوداګریز مسایل،مدني اوجزایي تدوین شول چې ددوی په سرکې ددولت بنسټیزه نظامنامه قراردرلود.

د۱۳۱۰ کال دوږې دمیاشتې په ۱۸ نېټه دملي شوري په پرانسته کې  دافغانستان په قانون جوړونه کې بل ډول بدلون راغی دافغانستان په وړاندې ددولت له بنسټیزو اصولونه سربېره ،د(۱۲) په شمېرتقنیني سندونه وضع شول. د۱۳۱۰ هجري لمریزکال داصول په تبعیت دراتلونکوکلونوپه موده کې اصولنامې،مقررې،اساسنامې اونور قانوني سندونه له قانوني پړاوونونه تېرشول. هغه اداره چې دهغه وخت دعظمي صدارت په تشکیل کې قراردرلود ،دتقنیني سندونو، موافقه لیکونو اوبین المللي قراردادونودتنظیم چارې په غاړه واخیستې چې پدې موده کې يې وکولای شود۱۴۵ په شمېراصولنامې،مقررې ، تقنیني فرامین اوبین المللي موافقه لیکونه او قراردادونه دتصویب لپاره واکمنومراجعوته ورسوي. په ۱۳۳۵ هجري لمریزکال کې دتقنین عمومي مدیریت دعدلیې وزارت په چوکاټ کې جوړشواوپه۱۳۳۷هجري لمریزکال کې دقانون خپرولواومرعیت اصولنامه وضع اودتقنین عمومي مدیریت ریاست ته ارتقاء وکړه.داریاست دخپلوچاروپه پیل کې دقوانینودمطالعې اوتشریح، بین الدولوقوانینو،دجزاقوانینو،دمدني قوانینو اوداقتصادي کاردقوانینوپه دیپارتمنتونومشتمل ووچې دقانوني خدمتونوپه وړاندې کولوکې یې دپام وړونډه درلود.

وروسته بیا دتقنیني سندونودخپرولولپاره دعدلیې وزارت درسمي جریدې خپرندویه ارګان په خپرولوپیل وکړ. اولومړنی کار يې د۱۳۴۲کال دکب دمیاشتې په ۱۶ نېټه دشنبې په ورځ دمحمدیوسف روشنفکرپه مدیریت مسؤول چاپ شو، چې پدې ګڼه کې درسمي جریدې قانون په (۱۰) مادواودفتوي اوپلټنې قانون په (۱۱) مادوکې خپاره شول، اوس ددې جریدې ګڼه (۱۱۲۱) ته رسېدلې ده. په ۱۳۵۵ هجري لمریزکال کې دجزاقانون په ۵۲۳ مادواومدني قانون په ۲۴۱۶ مادوکې چې دهغې دورې دحقوق پوهانواوداسلامي هېوادونودمتخصصینودهانداوزحمتونومحصول وونافذشول اوخپاره شول.په وروستنیولسیزوکې چې هېواددکورنیو شخړواوبهرنیو تېریوپه لمن کې و په تقنیني ساحه کې دتقنيني سندونوزیات شمیربرابراوتنظیم شول.دبن له توافقاتونه وروسته اوس دتقنین ریاست خپل ځان له نووشرایطوسرهم غږي کړي اوددې دورې ضرورتونوته په کتوسره یې ددولت دموخواوخط مشې په لاره کې اغېزمن ګامونه اوچت کړي اوددې مودې په ترڅ کې ددې قوانینوپه ګډون له سلونه زیات تقنیني سندونه ، مقررې ، اساسنامې اوتقنیني فرمانونه تسوید، تدقیق اوله پړاوونوڅخه تیرکړي دي،وضع شوي اوخپاره شوي دي.