د دولت د قضایاو ریاست د عدلیی وزارت یو له هغو ریاستونوڅخه ده چی په محاکموکی د دولت مالی او عقاری(ځمکنی) دعواوی د پرمختګ په موخه او د دولت د مالونو او ملکیتونو د ملاتړ لپاره مینځ ته را غلی ده.
د دولت د قضایاو ریاست مهمی دندی عبارت دی له:
- د دولت د منقول او غیر منقول ملکیت څخه ملاتړ
- د دولت او دمختلطو موسسو د مالی حقوقو او قانونی منافعو څخه دفاع کول
- د دولتی موسسات او مختلطو موسسو تر مینځ له یو خوا ، او له بلی خوا د خصوصی موسساتو او وګړو د مالی شخړو مقدماتی څیړنه.
- د مالی شخړو او د تړونو شخړو چی د دولتی او مختلط موسساتو تر منځ پیدا کیږی، هغوی څیړل او مناسب تصمیمونه نیول.
- د شخړو دوی خواوی تر مینځ دسولی په موخه لازم تدبیرونه نیول او د هغوی د سولی د منلو قبلول.
- د دعواوی اقامه او د دولت په نمایندګی د دعوا ملاتړ.
- د مدافع وکیلانو ، عریضه لیکونکو ، او معلوماتولارښوونی لپاره د جواز صادرول.
د مدافع وکیلانو، د معاملاتولارښوونی اود عریضی لیکونکی مدیریتونه چه په دغه ریاست په چوکاټ کی فعالیت کوی د قانونی مراحلو په پام کی نیولو سره د لاندنیو شراېطو سره باید جواز صادر کړی:
هغه کسان چی د وکالت جواز غوښتنه کوی، باید چی لاندینی شرایط ولری.
- دافغانستان اسلامی جمهوری تابعیت
- په کوم جرم او جنایت کی لاس لرل او نه محکومیدل
- لږ تر لږه د شرعیات یا د حقوقو لیسانس یا د دینی عالی مدرسو د فارغیدو رسمی سند درلودل او یا په قضایی ، څارنوالی اویا د عدلیی وزارت په اداروکی دمسلکی او عملی پنځه کالو تجربی لرل .
- د ۲۵ کالو عمر لرل.
- د ښی نوم (شهرت) درلودل.
د دغو شرایط لرلوته د فعالیت دریم درجه جواز ورکول کیږی . او هغه کسان چی په قضایی او مسلکی کارونوکی ډیر تجربی لری د جواز د قانون پربنسټ هغوی ته د فعالیت دویم درجه جواز باید ورکړل شی . د وکالت جواز یوکلن دی چی درلودونکی باید په وقت سره یی تمدید کړی .
د معاملاتولارښوونی د جواز ترلاسه کولو په موخه ، لازمه شرایط:
- د افغانستان اسلامی تابعیت.
- په کوم جرم او جنایت کی لاس لرل او نه محکومیدل
- لږترلږه د بکلوریا تصدیق نامی اویا هغی ته برابر سند درلودل.
- د شرعی مسایلو او د افغانستان د مدنی قانون د معاملاتو په برخه کی معلومات درلودل.
- د ۱۸ کالو عمر لرل
- ښی نوم اوشهرت درلودل.
شرایط لرلو کسان پس له بریالیتوب په امتحان کی چی د دغه مدیریت لخوا اخیستل کیږی کولای شی چی د معاملاتو جواز تر لاسه کړی . دا جواز یو کلن دی او جوازلرونکی باید هغه په ټاکل شوی موده کی وغزوی .
د لاندینیو شرایطو درلودونکی کولای شی چی د عریضه لیکونکی جواز ترلاسه کړی.
- د افغانستان جمهوری اسلامی تابعیت درلودل
- کافی سواد او شرعی معلومات لرل
- د۱۸ کالوعمر لرل
د دغو شرایطو واجدین پس له بریالیتوب په امتحان کی کولای شی پورتنی جواز ترلاسه کړی چی دا جوازهم یو کال اعتبار لری ا و د ده درلودونکی باید د ختمیدو نیټه نه مخکی هغه وغزوی.
د ویلو وړ ده چی ، د دولت کارکوونکو، قضات ، څارنوالان او د مسلح قواو منسوبین چی د دندی په حال کی دی ، نشی کولای دا جواز لیک تر لاسه کړی .
تاریخچه (پس منظر) :
د کال ۱۳۴۳ نه تر مخه، اقامی د دعوا او د قضایاو دفاع په عقاری او مالی مسئلو کی چی په دولتی ادارو ، مختلطو موسسو او دولتی تصدیانو پوری اړه لرله ، د دغو ادارو ، مختلطو موسسو او دولتی تصدیانو لخوا مخ ته وړل کیده.
په کال ۱۳۴۳ د هغه وخت حکومت د پریکړی پربنسټ، دحقوقی دعواګانی او دولتی ملکیتونو د یو ځای کولو پرموخه ، یو ریاست د دولتی قضایاو په نامه د عدلیی وزارت په چوکات کی مینځ ته راغی . د همدی لپاره د دولت د قضایاو قانون چی پکی کاری طرز العملونه شامل دی ، په دی ریاست کی راټول او نافذ شول .